Tilburg Virtueel

...in cultuurbreedste zin

Het lijkt erop dat Het Brabants Dagblad een hetze is begonnen tegen het basisinkomen door allerhande ongeïnformeerde professoren iets te laten blaten in de krant, de veel gekende vooroordelen druipen er vanaf.

VOLSTREKT NAAST DE POT
Onder de titel “volstrekt utopisch” las ik gisteren een artikel in Het Brabants Dagblad  krant van de hand van Prof.dr.Sylvester Eijffinger, hoogleraar financiële economie op Tilburg University. “we in de economie” aldus de hooggeleerde noemen een basisinkomen geen basisinkomen maar negatieve inkomstenbelasting. Nou “we propagandisten van een basisinkomen” spreken van een basisinkomen of beter nog van een Onvoorwaardelijk Basisinkomen (OBi) en wij verstaan daar onder “een van overheidswege verstrekte periodieke betaling van een geldbedrag, deze betaling is individueel, wordt aan iedere volwassen inwoner verstrekt en is voldoende om karig van te leven”.
Dat een hooggeleerde in de economie zich verwaardigt om op aangehaalde manier te reageren, is tekenend voor de wijze waarop deze mensen, gevangen zijn in hun eigen denkraam; zij vinden het niet eens nodig om serieus kennis te nemen van een andere kijk op de dingen, maar hun oordeel hebben ze met volstrekte stelligheid al klaar.

‘Volstrekt utopisch’
Wat de initiatiefnemers willen noemen we in de economie geen basisinkomen, maar negatieve inkomstenbelasting. Dat betekent dat als je gaat werken, je niet wordt gekort op je basisinkomen zoals dat nu bij een uitkering wel is. Het loont dus voor iedere belastingplichtige beneden het minimum om te gaan werken, want elke stijging van iemands bruto inkomen leidt ook tot een stijging van het netto inkomen. Dat klinkt mooi, maar is volstrekt utopisch. Ten eerste is het financieel op dit moment niet realiseerbaar. Het is gewoon heel duur en valt moeilijk te becijferen. Goede berekeningen heb ik nog niet gezien.
Prof. dr. Sylvester Eijffinger is hoogleraar financiële economie op Tilburg University.

‘Welk probleem lost het op?’
Mensen komen pas in de problemen bij een korting op de uitkering of hoge lasten, onder meer bij ziekte of hoge schulden. Er zijn weinig mensen die het met veel minder geld moeten doen. Het plan van een basisinkomen gaat juist tegen de trend in dat we werk steeds belangrijker zijn gaan vinden. De economie gaat ervan uit dat mensen vanuit eigen belang handelen en daarom geprikkeld moeten worden. Een andere vraag is de verdeling: krijgen twee mensen die samenwonen twee keer zoveel als een alleenstaande? Is dat eerlijk?

Prof. dr. Ruud Muffels is hoogleraar Arbeidsmarkt en Sociale Zekerheid op Tilburg University.

Nu allerwegen blijkt dat de huidige economische ordening, heeft afgedaan en de oude mechanismen niet meer werken zou toch met name van mensen, die ervoor doorgeleerd hebben, verwacht mogen worden dat zij wel open zouden staan voor andere visies. Dat is echter allerminst het geval, mensen als Eijffinger reageren tenminste nog, voor de meeste anderen is het sowieso te min.
Hoe zit dat met de economie?
We 'stikken' zowat in de spullen, maar 'we in de economie' willen meer (groei…!). Het klimaat en het milieu dreigen voor onszelf en voor onze kinderen catastrofaal te worden, door uitputting van grondstoffen en opwarming van de aarde door CO2 etc. maar ‘we in de economie” pleiten voor meer….(business as usual). Meer productie is overigens geen probleem want er is overal overcapaciteit, maar volgens “we in de economie” geven de mensen te weinig uit, er is een bestedingstekort…Ons werk verdwijnt naar China en wordt overgenomen door robots maar “we in de economie” blijven “chatten” over werkgelegenheid……terwijl overal mensen in de zorg etc. worden ontslagen. Banken moeten gered worden waardoor overheidstekorten ontstaan en “we in de economie” vinden dat die “door ons allen” moeten worden opgevangen.
Als je dit allemaal op een rijtje zet en daarbij voegt dat Europa-breed de zogenaamde crisisverschijnselen alleen maar groter zijn, terwijl wij als samenleving rijker zijn dan ooit, wordt het toch wel tijd dat “we in de economie” eens wat vraagtekens gaan plaatsen bij de huidige structuren van geven en nemen.

Scheiden van werk en inkomen, zoals dat met een OBi wordt vormgegeven, is daarvan een hoeksteen, als we bovenstaande feiten eens op een rijtje zetten (werkeloosheid, overcapaciteit, onderbesteding). “Het is gewoon heel duur” aldus de professor. Is dat waar ?

We hebben nu toch ook allemaal genoeg om karig van te leven……maar we gebruiken daarvoor een systeem van ambtenaren dat ±25 categorieën van uitkeringen moeten toebedelen, nog afgezien van controle en handhaving.
Is zo’n kerstboom zinvol ?
Zou het misschien zinvoller zijn om de arbeidsmarkt echt te laten werken, door het voor een werknemer mogelijk te maken om weg te kunnen gaan bij zijn baas zonder in een hopeloze bureaucratische wirwar van uitkeringen te belanden? Een basisinkomen kan daarbij helpen.
En betekent nauwelijks meer dan het verleggen van belastingen van de lonen (die zonder de lasten ook al te hoog zijn) naar de producten in wier prijzen ze nu uiteindelijk ook terechtkomen.
En zou het niet zinvol zijn om dit Europees aan te pakken, dus Bulgaren, Polen en Spanjaarden allemaal hun eigen OBi ? Dan ben je van de migratieproblemen van Eijffinger ook af en bovendien van de 'oneerlijke' concurrentie waarover werknemers in Nederland nu klagen.
Verder zouden de loonkosten dan drastisch kunnen dalen nu er geen lasten meer op de lonen geheven worden en er bovendien aan iedereen een basisinkomen wordt verstrekt. Voor Nederland tot ± 30% van de huidige loonkosten terwijl de 'productprijzen' ± 25% zouden stijgen; of een pilsje dan duurder of goedkoper wordt valt nog te bezien. Maar wel zou onderwijs, zorg en kunst goedkoper worden met alle gevolgen van dien en….onvrijwillige werkeloosheid bestaat niet meer.
Misschien toch iets om te overwegen voor 'we in de economie'.

Leon Segers, econoom