Tilburg Virtueel

...in cultuurbreedste zin

IX - Ed Schilders, 'Hand'

Hand

In 1958 schilderde Theo Swagemakers het portret van Anton van Duinkerken. Niet ten voeten uit, maar dan toch van het enigszins dunnende haar tot net onder de zoom van een ruim, donker colbert.
Tegenwoordig behoort het schilderij tot de collectie van het Letterkundig museum, zo lees ik op de achterzijde van de prentbriefkaart die ervan gemaakt is. De schildering bestaat uit drie delen: uiteraard het hoofd, want zonder hoofd is er meestal geen portret (Schiele heeft zijn vader ooit geportretteerd door diens stoel te tekenen), het kostuum, en de linkerhand, gehouden ter hoogte van de bovenste knoop.
Over het hoofd kan ik kort zijn: het is Van Duinkerken. Vijfenvijftig jaar oud, het grijze haar van de hoogleraar, de wenkbrauwen opgetrokken in de verwondering van de dichter en de essayist, de smalle, brede mond van de pamfletschrijver en polemist, en een geweten zonder rimpel. Dan is er de dikke hals, die verraadt dat er veel geïnvesteerd is in wat er onder het kostuum schuilgaat.
Ik veronderstel dat Theo Swagemakers de hand het moeilijkst gevonden heeft. Urenlang hebben ze daarover gesproken, schilder en model: wat zal die hand vasthouden? De vederpen van de dichter of de kroontjespen van de polemist? De blocnote van de journalist misschien, want ook dat is Van Duinkerken geweest. De hand wordt uitgeprobeerd met meer private attributen, zoals een wijnglas met een oude bourgogne, een sigaar, en een wijnglas vol jonge beaujolais. Zelfs een rozenkrans, en een stichtelijk boekje van Thomas van Kempen. En steeds zullen schilder en schrijver het met elkaar eens zijn geweest: mooi, maar net niet wat ze zoeken.
Uiteindelijk hebben ze het gevonden, en zo werd de hand het mooiste deel van dit portret. De hand die de leesbril vasthoudt. Sprekend Van Duinkerken.

Uit: De Volkskrant
Bron: Waybackmachine, Tilburg Literair (1995)

Ed Schilders"Ed Schilders (geboren 1951) is medewerker van Brabants Dagblad, de Volkskrant en Vrij Nederland. Voor de Volkskrant schrijft hij wekelijks in de boekenbijlage een column over het leven met boeken. In het Brabants Dagblad verzorgt hij een wekelijkse column over Tilburgse aangelegenheden. Schilders schreef onder andere de boeken Vergeten boeken, De erfenis van Diderot, en De voorhuid van Jezus. Van zijn hand zijn momenteel nog verkrijgbaar: Het rijke roomse lezen (uitgeverij Aspekt), In-druk, van wiegedruk tot grafschrift (Drukkerij Gianotten, Tilburg), en Waar ligt Poot? (i.s.m. Hans Heesen en Harry Jansen, uitgevrij De Prom)."

Bron: Waybackmachine, Tilburg Literair (1995)