Tilburg Virtueel

...in cultuurbreedste zin

Madeltar's Gids voor Tilburg: de koning

Madeltar

De vraag van deze week komt van @symee, die zich het volgende afvraagt:
Wijze @madeltar, het viel me op dat er in Tilburg veel schoenenwinkels zijn, relatief veel meer dan in andere steden. Hoe zit dat?

Beste Symee,

In plaats van de talloze sociaal-economische en culturele factoren op te sommen die bijdroegen aan de schoenwinkelconcentratie in het Tilburgse gebied (je kunt deze immers ook op Wikipedia vinden[1]) wil ik het vandaag hebben over het meest bekende paar schoenen uit de geschiedenis van Tilburg: de dansschoenen van koning Willem II. Het zijn namelijk deze schoenen geweest die op zeer indirecte wijze een belangrijke bijdrage hebben geleverd aan het verkrijgen van stadsrechten door de stad Tilburg.

Willem Frederik Lorna George 'Funkyboots' Lodewijk (1792-1849), prins van Oranje-Nassau, was, zoals iedereen wist, een fervent danser. Een van zijn internationaal meest bekende bijnamen, 'Slender Billy', dankte hij aan een incident waarbij hij koning George IV van Engeland uitdaagde voor een 'dance-off' en zo de kolonie van Nieuw-Walcheren terugwon van de Britten. De atletische kunsten en dansbewegingen van deze bonenstaak deden het volledige Engelse hof versteld staan, en vele monocles sneuvelden die avond.
In eigen land waren de meningen over de koning echter verdeeld. De befaamde journalist en anarchist Eillert Meeter[2] schreef hierover het volgende: 'Liever dan zijnen volk te helpen verdoet den Koning zijn tijd aan bacchanalen en 'dance-offs' Is ditte waar mijn belastingcenten heen gaen?'[3] Deze kritische bespreking vormde aanleiding voor een kentering in de publieke opinie over de koning.
Naarmate zijn koningschap Nederland dieper in diverse crises stortte, boette Willem II meer en meer aan populariteit en geloofwaardigheid in. Zijn gewoonte om vol ambitie de bouw van een paleis te bevelen om er een week later op uitgekeken te raken, het project af te blazen en duizenden bouwmannen teleurgesteld naar huis te sturen, wekte weinig bewondering[4].
Er was echter één plaats waar de koning altijd welkom bleef. Zijn geliefde dorp in het zuiden van het land, door sommigen Tilburg genoemd, maar in die tijd, onder meer vanwege de hardnekkige weigering van de Tilburgers om afstand te doen van hun open riolering, vooral bekend onder de naam 'Stankhasselt'.
Toen de koning zich begin 1849 definitief in Stankhasselt besloot te vestigen, bracht dit een flinke economische en sociale impuls voor het dorp met zich mee. De koning besloot op slag een paleis voor zichzelf te bouwen. Een week later raakte hij uitgekeken op dit plan en besloot hij op de Heuvel een nationaal museum te bouwen. Toen hij dit plan na een week of twee liet varen en met het initiatief kwam om in het latere Tilburg-Noord een immens marktgebouw te vestigen 'met zuylen en bogen' werd duidelijk dat de koning zijn verstand aan het verliezen was. Hij stierf op 17 maart 1849 aan een rolberoerte. Toen zijn echtgenote Anna Paulowna zijn dode lichaam zag, schrok ze naar verluidt zo hevig dat ze in steen veranderde; haar overschot werd later gebruikt als het fundament voor het Tilburgse Anna Paulownahof.
Een van Willem II's laatste daden was het verlenen van stadsrechten aan Stankhasselt, dat vanaf nu 'Tilburg' zou heten. Als dank hiervoor werd zijn paleis nog na zijn dood door de Tilburgers afgemaakt; een postuum eerbetoon aan een ondergewaardeerde vorst.


[1]    Serieus, er zijn acht wikipagina's over de schoenwinkels in Tilburg-Noord alleen. What were you thinking? Ik ben niet je persoonlijke Google, Symee!
[2]    Eillert Meeter werd, nadat hij de koning van sodomie beschuldigde, gedwongen naar het buitenland te vluchten, een van de meest geruchtmakende incidenten van censuur tot de staat Nederland Multatuli dringend verzocht de setting van zijn boek Max Havelaar te verplaatsen van de mijnen van Limburg naar Nederlands-Indië, met de verwachting dat het het Nederlandse volk minder kon schelen als de beschreven gruwelen zich overzees afspeelden. Nog steeds heeft niemand het aangedurfd een boek over de Limburgse mijnen te schrijven.
[3]    E. Meeter, 'De koning danst... slecht!', in: 'De ontwaakte leeuw', 5 september 1846.
[4]    Een aantal van de onafgemaakte paleizen van Koning Willem II: Kasteel Vaeshartelt, Paleis Kneuterdijk, Paleis Rheeburg, Kasteel Zionsburg. Hoewel Koning Willem II een zelfverklaard fan was van de neogotische stijl, hebben historici en biografen achteraf uitgevogeld dat hetgeen de koning onder de neogotische stijl verstond eigenlijk het neoclassicisme was. Dit misverstand verklaart Willem II's steevast vlugge disillusionering met zijn eigen bouwprojecten enigszins. Hij had simpelweg iets heel anders voor ogen dan de bouwers die hij de opdracht gaf.


Vragen? Vragen! Tweet ze naar @madeltar o.v.v. #madeltarsgids