Tilburg Virtueel

...in cultuurbreedste zin

Madeltar's Gids voor Tilburg: Sinterklaas

Madeltar

Deze week: Sinterklaas

Beste Madeltar,
Vorige week was ik bij de Sinterklaasoptocht in de Piushaven. Wie speelt in Tilburg Sinterklaas? Toen ik hem diep in de ogen keek, zwoer ik dat het dezelfde sint was als in Berkel-Enschot. Hoe zit dit?
Groetjes,
Andreas Polanski, Zorgvlied

Beste Polanski,
Deze vraag kan niet worden beantwoord zonder in te gaan op de lange, droevige geschiedenis van Tilburgse hulpsinterklazen. Je moet allereerst weten dat tot 1986 vrijwel elke Tilburgse wijk zijn eigen Sint had die in alle wijken steevast op de tweede zondagmiddag van november werd ingehaald. De wijken die aan het kanaal of aan de Piushaven lagen, konden et zich veroorloven Sint in een heuse boot te laten arriveren, terwijl de andere wijken moesten improviseren. Zo arriveerde de Sint met zijn gevolg in de wijk Wandelbos vanuit de bossen en kwam Sint in de wijk Groenewoud te voorschijn van onder een putdeksel. In de maanden oktober en november kwamen alle sinterklazen van Tilburg wekelijks bijeen om ervaringen en tips uit te wisselen, hoewel dit doorgaans uitpakte in een discussie over wie de langste staf had. De rivaliteit tussen de sinten was immens; bij het distribueren van de hoeveelheid snoepgoed waarover elke Sint beschikking kreeg, keek de gemeente Tilburg namelijk naar de opkomstcijfers van de intochten; het was daardoor zaak als een echte bisschop zoveel mogelijk zieltjes te winnen.
Dit ging verrassend lang goed. Toen bij de viering in '85 de Sint van Broekhoven en de Sint van Fatima elkaar als gevolg van een gebrekkige routeplanning ter hoogte van de Kruisvaardersstraat troffen en in het bijzijn van honderden kinderen met elkaar op de vuist gingen, werd de intocht echter gecentraliseerd. Voortaan zou heel Tilburg, inclusief de omliggende dorpen en gemeenten waaronder Goirle en Berkel-Enschot, de Sint in de Piushaven gaan onthalen.
Hoewel de wijken nu verenigd waren gold dit nog niet voor alle dorpen rondom Tilburg. Zo wilden Berkel-Enschot en Udenhout hun sinterklaasautonomie behouden en deze dorpen bleven stug een eigen Sint naar voren schuiven. Vooral tussen Tilburg aan de ene zijde en Berkel-Enschot, Biest-Houtakker en Haghorst aan de andere kant werd kwaad bloed gezet, daar alle betrokken Sinten het Wilhelminakanaal als vaarroute wilden gebruiken.
Het liep uit op een kleine oorlog, zeker nadat Berkel-Enschotse Pieten in de aanloop naar de intocht van '88 de Tilburgse pakjesboot ter hoogte van het Trappistenklooster overvielen, de motor onklaar maakten en met honderden guldens aan cadeaus en pepernoten vertrokken. Tilburg sloeg terug door de Sint van Berkel-Enschot het jaar daarop tijdens zijn intocht in de boeien te slaan en te ontmaskeren als de plaatselijke pastoor. In de onsterfelijke woorden van de toenmalige Tilburgse politiecommissaris Jan van Besouwe: 'Gij zult niet jokken'. Een hele generatie kinderen viel dat jaar van zijn geloof.
Berkel-Enschot kon dit natuurlijk niet op zich laten zitten. Tussen '89 en '95 verdween een groot aantal voormalige Tilburgse wijksinterklazen. Een paar van hen werden teruggevonden, op de bodem van het kanaal of ingemetseld in fabrieksschoorstenen. Angst en paniek heersten in december. In 1996 werd Berkel-Enschot, om van de ellende af te zijn, door een wanhopig Tilburg dan ook maar geannexeerd. Tilburg schonk Berkel-Enschot bij deze annexatie een eigen Sinterklaas. Omdat deze handeling nu als zijnde een gift werd benoemd, bleef Tilburg enig gezichtsverlies bespaard.
Om je vraag te beantwoorden, Andreas: het is onmogelijk dat het om dezelfde Sinterklaas ging. Sterker nog: het is bijzonder gevaarlijk om hier in het openbaar naar te vragen, daar de verhoudingen tussen Tilburg en haar dorpen op dit punt nog altijd enigszins gebrouilleerd zijn.

Prettige Sinterklaas!

Vragen? Vragen! Tweet ze naar @madeltar o.v.v. #madeltarsgids