Tilburg Virtueel

...in cultuurbreedste zin

 



Go! A.H.J. Dautzenberg. Go!

De boekhandel geeft De verrekijker weg, de bibliotheken doen het boek Gouden tijden, zwarte bladzijden cadeau en wat krijgen we van De Groene Amsterdammer? Het weekblad dat zich met slow journalism heeft opgewerkt tot een meer dan uitstekend tijdschrift bezorgt ons Rafelranden van de moraal van A.H.J. Dautzenberg. Gratis, althans voor deze abonnee. Dank daarvoor.

En om het paard meteen in de bek te kijken: A.H.J.Dautzenberg is geen groot schrijver. Als we hem alleen op zijn stijl beoordelen, behoort hij tot middelmatigen. Wat natuurlijk ook aan uitgeverij Atlas Contact kan liggen, die dit geschenk gebruikt om een schrijver met een afwijkend geluid in een grillige markt te positioneren. Iemand had tegen Dautzenberg kunnen zeggen dat grofheid en bijvoeglijke naamwoorden vooral afbreuk doen aan de goede zaak.

Want dat Dautzenberg voor de goede zaak staat, daar wil ik graag in geloven. Daar ben ik na lezing van Rafelranden van de moraal nog meer van overtuigd geraakt. Waarbij natuurlijk eerst moet worden vastgesteld wat dan die goede zaak is. Nu, in het geval van Dautzenberg betreft het de strijd tegen hypocrisie in Nederland, het aan de kaak stellen van huichelarij en schijnheiligheid in de media en, laten we het maar meteen breed pakken, de samenleving.

In zijn geschenk blikt de waaghals Dautzenberg terug op drie – tamelijk – spraakmakende affaires waarin hij het middelpunt was/is en uiteindelijk als economisch verliezer huiswaarts mocht keren. Bevestigd in zijn gelijk, maar armer wat 'kansen' betreft. De eerste zaak betreft zijn fake-interviews voor de VPRO-gids, de tweede zijn bijdrage aan de Avond van de Polemiek en de derde zijn betrokkenheid bij de pedofielenvereniging Martijn.

Alvorens iets dieper in te gaan op het laatste wil ik de televisie-uitzendingen in herinnering roepen waarin Dautzenberg vertelde dat hij een nier heeft afgestaan aan een hem onbekende man. Die altruïstische daad leverde hem inderdaad veel mediatijd op, maar wat uiteindelijk is blijven hangen is dat hij een cruciaal orgaan heeft afgestaan om een ander te helpen. Dat hij de daad bij het woord heeft gevoegd. Over moed gesproken.

Zo'n nobele man kan dus ook besluiten de pedofielenvereniging Martijn van verstandige adviezen te voorzien. Niet omdat hij zijn lusten wil botvieren op kinderen. Maar omdat hij – anders dan de rechter – van mening is dat mensen met voorkeuren en verlangens zich moeten kunnen verenigen. Ook als die voorkeuren en verlangens volgens de overgrote meerderheid verwerpelijk zijn. Een kwestie van vrijheid van meningsuiting dus. De discrepantie tussen woord en daad.

Voor de VPRO-gids schreef Dautzenberg stukken die niet op werkelijke gebeurtenissen waren gebaseerd – het uitknijpen van een mee-eter bij Arnon Grunberg, het opvoeren van Lemmy 'Motorhead' Killister als monetair expert – maar willens en wetens werd geplaatst. Totdat de eindverantwoordelijke het spel niet langer wilde meespelen. En Dautzenberg aan zijn lot werd overgelaten. Een grap is alleen leuk zolang er door anderen om wordt gelachen.

Het gedoe rond de Avond van de Polemiek is minstens zo fijn. Hier werd Dautzenberg uitgenodigd om te provoceren, een taak die hij met verve uitvoerde, geïnspireerd door A.F.Th. van der Heijden die een boek schreef over zijn gestorven zoon Tonio. Om vervolgens te ontdekken dat de organisatoren de vlek bewust groter maakten en Dautzenberg werd aangewezen als kwade genius. Wie wind zaait mag storm verwachten, natuurlijk. Maar het geeft geen pas een bokspartij te organiseren en na afloop te betreuren dat er klappen zijn gevallen.

Dit alles schrijf ik om u te bewegen Rafelranden van de moraal te lezen, een onrustig geschreven pamflet waarin op overtuigende wijze wordt duidelijk gemaakt dat het geschreven woord nog steeds veel kracht in zich heeft. Dat een lezer nog steeds op het verkeerde been kan worden gezet als hij of zij iets leest wat afwijkt van fatsoensnormen. Dat we in een tijdperk leven waarin veel minder is toegestaan dan wenselijk is.

Natuurlijk zit aan alles een andere kant. Natuurlijk komt die andere kant in Rafelranden van de moraal minder of onvoldoende aan bod. Maar als A.H.J. Dautzenberg met zijn cadeau iets duidelijk maakt, dan is het dat we allemaal boter op ons hoofd hebben, dat onze moraliteit flinterdun is. En dat grenzen nooit vast staan zo lang er schrijvers zijn met lef om hun nek uit te steken. En hun lichaam en ziel durven te verkopen.

Go! A.H.J. Dautzenberg. Go!