Tilburg Virtueel

...in cultuurbreedste zin

Jan Doms: 'Slopen in de Spoorzone is de overtreffende trap van armoede'



Slopen in de Spoorzone is de overtreffende trap van armoede

Nederland is kampioen slopen, volkssport nummer één. Tilburg is daar mede debet aan. Een oud-burgemeester (periode 1957- 1975) draagt zelfs de ‘eretitel’ Cees de Sloper. Toch vertegenwoordigt deze voor Tilburg historische figuur niet het dieptepunt in de Nederlandse slooptraditie. Immers, deze burgemeester had tenminste nog een visioen voor ogen: Tilburg ontsluiten ten gunste van de toenemende mobiliteit en de stad klaarmaken voor de opkomst van het moderne stedelijke leven.

In de Spoorzone gaat anno nu vrijwel elk plan gepaard met sloopactiviteiten. Niet omdat er een aansprekende toekomstgedachte aan ten grondslag ligt, maar gewoon om ruimte te maken voor tal van losse bouwelementen. Kaskrakers, die te hooi en te gras over het toernooiveld worden uitgespreid in het kader van de vooruitgang van onze grootstad. Het is daarom bijzonder te noemen dat het gemeentebestuur recentelijk zijn licht ging opsteken in het Ruhrgebied, waar het behoud en hergebruik van industrieel erfgoed het hoofdthema vormen.

In de Spoorzone staan gebouwen die vanwege het vertrek van de werkplaats van de NS wachten op een nieuwe invulling. De monumentencommissie heeft er een inventarisatie van gemaakt met kwalificaties van zeer waardevol tot niet waardevol. Het laatste vonnis leidt vrijwel onvermijdelijk tot sloopactiviteiten of andere vormen van aantasting van het aanzicht van de Spoorzone. Ik durf de stelling aan dat het op dit moment beter is elke vorm van sloop te verbieden dan ruimte voor nieuwbouw te maken door het willekeurig verwijderen van elementen die samen juist het ensemble vormen waaraan de Spoorzone haar karakteristiek ontleent.

Het kost geen enkele moeite om van elk gebouw, hoe pover ook, met behulp van intelligente ingrepen de levensduur te verlengen op een manier die bijdraagt aan de herbeleving van de identiteit van deze plek. Met een beetje fantasie en voorstellingsvermogen kunnen ruimtelijke kwaliteiten weer tevoorschijn getoverd worden waar ze ogenschijnlijk voorgoed verloren waren. Deze aanpak komt voort uit culturele notie en streven naar duurzaamheid. Echte duurzaamheid bestaat immers uit bouwen en verbeteren op een wijze waarvan men in de toekomst geen spijt krijgt.

De non-sloopstrategie zou ook toegepast moeten worden op de ‘vloer’ van de werkplaats met daarin opgenomen het stelsel van rails en aanverwante objecten. De karakteristiek van openbare ruimte op het maaiveld is een essentieel onderdeel van het industriële erfgoed van de Spoorzone. Zeker hier zou sloop de overtreffende trap van armoede zijn.

Jan Doms - LEF stadsdynamica



(video: Peter Hofland)